ประเด็นสำคัญ
- ชาเขียว ชาดำ ชาอู่หลง และชาขาวล้วนมีคาเฟอีน เพราะผลิตจากต้นชา Camellia sinensis เหมือนกัน แต่มีปริมาณแตกต่างกัน
- โดยทั่วไปชาดำมีแนวโน้มให้คาเฟอีนสูงกว่า ขณะที่ชาขาวและชาเขียวบางชนิดอาจมีคาเฟอีนน้อยกว่า แต่ขึ้นอยู่กับใบชาและวิธีชง
- ปริมาณใบชา อุณหภูมิน้ำ และระยะเวลาในการชง ล้วนส่งผลต่อปริมาณคาเฟอีนที่สกัดออกมาในแต่ละแก้ว
- หากต้องการลดคาเฟอีน สามารถเลือกชาดีแคฟ หรือชาสมุนไพรที่ไม่ได้ทำจากต้นชาเป็นทางเลือกได้
ชาแต่ละชนิดมีคาเฟอีนไม่เท่ากัน แม้จะมาจากต้นชาเดียวกันก็ตาม หากกำลังมองหาชาที่ไม่มีคาเฟอีนหรืออยากลดคาเฟอีน การรู้ความแตกต่างระหว่างชาเขียว ชาดำ ชาอู่หลง และชาขาวจะช่วยให้เลือกดื่มได้เหมาะกับตัวเองมากขึ้น
คาเฟอีนในชามาจากไหน และมีผลต่อรสชาติอย่างไร
คาเฟอีนเป็นสารที่พบได้ตามธรรมชาติในต้นชา และถูกสกัดออกมาเมื่อใบชาสัมผัสกับน้ำร้อน อย่างไรก็ตาม คาเฟอีนไม่ได้เป็นตัวกำหนดรสชาติของชาเพียงอย่างเดียว เพราะกลิ่น ความฝาด ความหวาน และรสสัมผัสยังขึ้นอยู่กับสายพันธุ์ใบชาและกระบวนการผลิตด้วย
อะไรทำให้ปริมาณคาเฟอีนในชาแต่ละแก้วไม่เท่ากัน
ปริมาณคาเฟอีนขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น ปริมาณใบชา ขนาดและลักษณะของใบ อุณหภูมิน้ำ และระยะเวลาในการชง ยิ่งใช้ใบชามากหรือชงนาน สารต่าง ๆ รวมถึงคาเฟอีนก็มีโอกาสถูกสกัดออกมามากขึ้น
คาเฟอีนมีผลต่อรสชาติของชาหรือไม่
คาเฟอีนมีส่วนเกี่ยวข้องกับการขมและความฝาดของเครื่องดื่ม แต่รสชาติที่ได้รับจริงยังมาจากสารประกอบอื่น ๆ ด้วย ดังนั้น ชาใบเดียวกันจึงให้ประสบการณ์ที่แตกต่างกันได้เมื่อใช้วิธีชงไม่เหมือนกัน
ชาเขียว ชาดำ ชาอู่หลง และชาขาว มีคาเฟอีนต่างกันอย่างไร
ชา | ลักษณะรสชาติ | คาเฟอีนโดยประมาณต่อแก้ว* | ปัจจัยที่ทำให้ต่างกัน |
ชาดำ | เข้ม หอม ฝาด ชัด | ประมาณ 14 มก./200 มล. | ปริมาณใบชาและเวลาในการชง |
ชาอู่หลง | หอมละมุน มีทั้งโทนดอกไม้และคั่ว | ประมาณ 11 มก./200 มล. | ระดับการออกซิเดชันและวิธีชง |
ชาเขียว | สดชื่น มีความฝาดหรืออูมามิ | ประมาณ 5.8 มก./200 มล. | สายพันธุ์ใบชาและอุณหภูมิน้ำ |
ชาขาว | เบา นุ่ม หอมละเอียด | ประมาณ 4 มก./200 มล. | ชนิดของใบและสัดส่วนใบอ่อน |
*ตัวเลขเป็นค่าที่ได้จากงานวิจัยซึ่งชงชาที่ 80°C และรายงานเป็นปริมาณต่อ 200 มล. จึงไม่ควรนำไปใช้เป็นค่าตายตัวสำหรับชาทุกผลิตภัณฑ์ เพราะปริมาณคาเฟอีนจริงสามารถเปลี่ยนแปลงได้ตามชนิดชา ปริมาณใบชา อุณหภูมิ และเวลาในการชง
จึงไม่สามารถสรุปจากประเภทชาเพียงอย่างเดียวว่าแก้วไหนมีคาเฟอีนสูงที่สุด แต่โดยทั่วไป ชาดำมักมีคาเฟอีนค่อนข้างสูง ขณะที่ชาขาวมักอยู่ในระดับต่ำกว่า ทั้งนี้ชาเขียวจากใบชาเขียวพรีเมียมหรือใบชาเขียวออแกนิคก็อาจมีปริมาณคาเฟอีนแตกต่างกันได้เช่นกัน
อะไรทำให้ชาหนึ่งแก้วมีคาเฟอีนมากกว่าหรือน้อยกว่า
แม้ใช้ชาเหมือนกัน แต่ปริมาณคาเฟอีนในแก้วอาจไม่เท่ากัน เพราะวิธีเตรียมมีผลต่อการสกัดสารจากใบชาโดยตรง
ปริมาณใบชามีผลต่อคาเฟอีนอย่างไร
การใช้ใบชามากขึ้นหมายถึงมีสารจากใบชาให้สกัดออกมามากขึ้น จึงมีโอกาสได้รับคาเฟอีนเพิ่มขึ้นตามไปด้วย โดยเฉพาะเมื่อชงในปริมาณน้ำน้อย
อุณหภูมิและเวลาในการชงมีผลอย่างไร
น้ำร้อนและระยะเวลาชงที่นานขึ้นมักช่วยให้คาเฟอีนและสารประกอบต่าง ๆ ถูกสกัดออกมาได้มากขึ้น ดังนั้นหากต้องการลดคาเฟอีน อาจเลือกชงด้วยเวลาที่สั้นลงตามคำแนะนำของชาแต่ละชนิด
ชาแบบ Loose Leaf กับ Tea Bag มีคาเฟอีนต่างกันหรือไม่
ไม่ได้แตกต่างกันเพราะรูปแบบบรรจุโดยตรง แต่ขนาดใบและปริมาณชาที่ใช้มีผลต่อการสกัด หาก Tea Bag ใช้ใบชาขนาดเล็กและชงเข้ม ก็อาจให้คาเฟอีนมากกว่า Loose Leaf ที่ใช้ปริมาณน้อยกว่าได้
ถ้าอยากลดคาเฟอีน ควรเลือกดื่มชาแบบไหนดี
หากต้องการลดคาเฟอีน ควรดูทั้งชนิดชา ปริมาณที่ดื่ม และวิธีชง หากชอบรสชาติของชาดำหรือชาอู่หลง แต่ไม่อยากได้รับคาเฟอีนมากเกินไป สามารถเลือกผลิตภัณฑ์ที่ผ่านกระบวนการลดคาเฟอีนได้
ชาดีแคฟเหมาะกับคนที่ต้องการลดคาเฟอีนหรือไม่
Decaf Tea เป็นทางเลือกสำหรับผู้ที่ยังต้องการกลิ่นและรสชาติของชา แต่ต้องการลดปริมาณคาเฟอีน โดยควรตรวจสอบฉลาก เพราะชาดีแคฟส่วนใหญ่ยังอาจมีคาเฟอีนหลงเหลืออยู่เล็กน้อย
ชาสมุนไพรเป็นอีกทางเลือกสำหรับคนที่อยากลดคาเฟอีนหรือไม่
ชาสมุนไพรหลายชนิดไม่ได้ทำจากต้นชา Camellia sinensis เช่น ชาคาโมมายล์หรือชาเปปเปอร์มินต์ โดยธรรมชาติมักไม่มีคาเฟอีน ต่างจากชาเขียว ชาดำ ชาอู่หลง และชาขาว
เลือกชาอย่างไรให้เหมาะกับไลฟ์สไตล์ของตัวเอง
การเลือกชาไม่จำเป็นต้องมองแค่ว่า ชาอะไรมีคาเฟอีนมากที่สุด หรือต้องเป็นใบชานำเข้าเกรดพรีเมียมเท่านั้น แต่ควรดูว่าต้องการรสชาติและระดับคาเฟอีนแบบไหน หากชอบรสเข้มอาจเลือกใบชาดำ หากต้องการความสดชื่นเลือกชาเขียว ส่วนคนที่ต้องการคาเฟอีนอาจเลือกชาขาว ชาดีแคฟ หรือชาสมุนไพร การเลือกให้เหมาะกับช่วงเวลาและไลฟ์สไตล์จะช่วยให้ดื่มชาได้อย่างมั่นใจ
คำถามที่พบบ่อย
ชาสมุนไพรมีคาเฟอีนเหมือนชาเขียวและชาดำหรือไม่
การแช่ชานานขึ้นทำให้ได้รับคาเฟอีนมากขึ้นหรือไม่
ปริมาณใบชามีผลต่อคาเฟอีนในชาหรือไม่
มีผล เพราะการเพิ่มปริมาณใบชาทำให้มีคาเฟอีนในวัตถุดิบมากขึ้นและมีโอกาสสกัดออกมาในเครื่องดื่มมากขึ้น โดยเฉพาะเมื่อชงด้วยน้ำร้อนและใช้เวลานาน
ที่มาของข้อมูล: https://www.mdpi.com/2304-8158/14/13/2313










